Bonde la Ufa la Afrika Mashariki (East African Rift Valley) ni moja ya maajabu ya kijiolojia makubwa zaidi duniani. Bonde hili la kina kirefu linapita kutoka Jordan kaskazini hadi Mozambique kusini - umbali wa kilomita 6,000 - huku likipita katikati kabisa ya Kenya kwa urefu wa kilomita 900. Ni mwanzo wa mgawanyiko wa bara la Afrika, ambao utaunda bahari mpya katika miaka milioni ijayo.
Jinsi Bonde la Ufa Lilivyoundwa
Miaka milioni 30 iliyopita, nguvu kubwa za kijiolojia ndani ya ardhi ya Afrika zilianza kuivuta bonde hili kusambaa. Magamba mawili ya ardhi (tectonic plates) yalianza kusogea mbali polepole, na ardhi kati yao ilianza kushuka. Bonde hili linaloendelea kushuka linaitwa graben kwa lugha ya Kijerumani ya kijiolojia.
Msogeo huu bado unaendelea leo kwa kasi ya sentimita 0.5 hadi 1 kwa mwaka. Kwa kipindi cha miaka milioni 10 hadi 20 ijayo, Afrika Mashariki itakatika kutoka bara zima na kuunda kisiwa kipya - Tanzania, Kenya, Ethiopia na nchi jirani zitawa kisiwa kikubwa.
Athari za mchakato huu zinaonekana wazi Kenya: volkeno, chemchemi za maji ya moto, maziwa ya chumvi na mitetemeko ya ardhi ni matokeo ya nguvu hizi za kijiolojia.
Mtazamo wa Bonde la Ufa
Ukisafiri kutoka Nairobi kuelekea Naivasha kwa barabara ya A104, baada ya mji wa Limuru (kilomita 25 kutoka Nairobi), barabara inashuka ghafla kwenye ukanda mkubwa wa milima unaoitwa Kikuyu Escarpment. Kutoka hapa, unaona bonde zima chini yako - uwanda mkubwa wa kijani-kahawia wenye upana wa kilomita 40 hadi 60, na ukanda mwingine wa milima ng’ambo ya mbali.
Barabara inashuka steeply hadi ndani ya bonde. Karibu na mji mdogo wa Mai Mahiu na Kijabe, kuna maeneo ya kusimama ambapo watalii hupiga picha. Hii ni mojawapo ya mandhari nzuri zaidi Kenya.
Ziwa Naivasha - Mto wa Ndege na Hipopotamu
Ziwa Naivasha ni ziwa la maji safi - tofauti na maziwa mengine mengi ya Bonde la Ufa ambayo ni ya chumvi. Ni ziwa la pili kwa ukubwa Kenya (baada ya Ziwa Turkana) miongoni mwa maziwa ya ndani. Kina chake ni wastani wa mita 6 hadi 7.
Ziwa lina hipopotamu takriban 1,500 - moja ya idadi kubwa zaidi Afrika. Wanaonekana vizuri sana kwenye safari ya boti, hasa jioni. Msafiri mzoefu atasema kwamba mlio wa hipopotamu usiku ni sauti inayosahaulika vigumu.
Ziwa Naivasha pia ni maarufu kwa ndege - spishi zaidi ya 400 zimeandikwa, kama vile tai maji wa Afrika (African Fish Eagle), korongo mzinga mkubwa, pelicani weupe na ndege wengi wa mwambao.
Jirani na ziwa ni Elsamere Conservation Centre, nyumba ya hapo awali ya Joy Adamson - mwandishi maarufu wa kitabu “Born Free” (1960) kuhusu simba mdogo Elsa aliyelea na kumrudisha porini. Elsamere leo ni jumba la kumbukumbu na nyumba ya wageni (bei kuanzia USD 80 kwa usiku).
Ziwa Elementaita - Tulivu na la Ndege
Ziwa Elementaita ni ziwa ndogo la chumvi kati ya Naivasha na Nakuru. Lina uzuri wa utulivu - si la watalii wengi bali la wapenda asili na ndege. Flamingo wanaonekana mara nyingi, na wanyama wa pori kama nyumbu na pundamilia wanatembelea ukingoni.
Ziwa Elementaita, pamoja na Nakuru na Bogoria, ni sehemu ya Kenya Lake System UNESCO World Heritage Site - iliyotambuliwa mwaka 2011. Umuhimu wake wa ndege kwa ndege wanaohama kutoka Ulaya Kaskazini na Asia unalifanya kuwa muhimu sana kimataifa.
Ziwa Bogoria - Flamingo na Chemchemi za Moto
Ziwa Bogoria liko kilomita 270 kaskazini mwa Nairobi, kilomita 70 kaskazini ya Nakuru. Ni ziwa la chumvi nyingi zaidi kuliko Nakuru, na leo lina flamingo wengi zaidi - wakati Nakuru ilipoteza flamingo wengi kwa sababu ya kupanda kwa kina cha maji, Bogoria imekuwa mji mkuu mpya wa flamingo Kenya.
Kipengele cha pekee cha Bogoria ni chemchemi za maji ya moto za Loburu kwenye ukingo wa magharibi wa ziwa. Maji yanaweza kufikia joto la nyuzi joto 100°C (mchemko) - ni vizuri sana mara moja kuona mvuke ukitoka ardhi karibu na maji baridi ya ziwa.
Mbuga ya Hifadhi ya Ziwa Bogoria ina ada ya kuingia KES 600 (wastani USD 5) kwa mtu. Ni bei nafuu sana kwa uzoefu unaotolewa.
Ziwa Baringo - Mamba, Ndege na Utulivu wa Kaskazini
Ziwa Baringo liko kaskazini zaidi - kilomita 320 kutoka Nairobi. Ni ziwa la maji safi lenye kipande cha ardhi chenye utulivu mkubwa. Mvumbuzi wa zamani Samuel Baker alipita hapa mwaka 1862.
Ziwa Baringo lina:
- Mamba (Nile Crocodile) - wanaonekana wazi ukingoni mwa ziwa
- Hipopotamu - makundi yanayoweza kukaribishwa kwa boti
- Ndege zaidi ya 470 - moja ya maeneo bora zaidi ya ndege Kenya nzima
- Samaki - wavuvi wa ndani wanafanya kazi ziwa hili kwa jadi
Roberts’ Camp na Soi Safari Lodge zinatoa makazi karibu na ziwa (bei USD 80-150 kwa usiku).
Njia ya Safari ya Bonde la Ufa
Kwa safari kamili ya Bonde la Ufa kwa siku 3 au 4:
Siku 1: Nairobi → Ziwa Naivasha (Hell’s Gate ikiwa na muda) → usiku Naivasha Siku 2: Naivasha → Ziwa Elementaita → Ziwa Nakuru (mbuga ya taifa) → usiku Nakuru Siku 3: Nakuru → Ziwa Bogoria (chemchemi na flamingo) → Ziwa Baringo → usiku Baringo Siku 4: Baringo → Samburu au kurudi Nairobi
Hii ni njia inayounganisha uzuri wa kijiolojia, wanyamapori, ndege na historia ya Afrika Mashariki katika safari moja inayokumbukwa.
Bonde la Ufa si tu eneo la uzuri wa asili - ni ushahidi wa nguvu za Dunia yetu zinazoendelea kuibadilisha. Kusimama ukingoni mwa bonde na kuangalia chini - kilomita 1 chini ya uso wa ardhi uliosalia - ni uzoefu wa unyenyekevu ambao hausahauliwi.