Ol Pejeta Conservancy ni moja ya maeneo muhimu zaidi ya uhifadhi wa wanyamapori Afrika yote - si Kenya tu. Hifadhi hii ya hekta 90,000 kaskazini mwa Kenya, karibu na mji wa Nanyuki na milima ya Aberdare, ina hadithi ya kipekee ya uhifadhi ambayo inaeleza mapambano ya binadamu kuhifadhi spishi zinazotoweka.
Historia ya Ol Pejeta
Ardhi ya Ol Pejeta ilikuwa shamba la ng’ombe la kikoloni tangu miaka ya 1940. Mwaka 1988, Lonrho Corporation walinunua shamba na kuanza kuigeuza kuwa hifadhi ya wanyamapori. Mwaka 2004, Fauna and Flora International (FFI) na wafadhili wakubwa walinunua hifadhi na kuisimamia kama conservancy isiyokuwa ya faida.
Leo, Ol Pejeta inafanya kazi kama biashara endelevu - mapato kutoka utalii, mauzo ya ng’ombe na shughuli za kilimo yanasaidia gharama za ulinzi na utunzaji.
Faru Weusi - Hifadhi Kubwa Afrika Mashariki
Ol Pejeta ina faru nyeusi zaidi ya 130 - idadi kubwa zaidi ya faru nyeusi kati ya hifadhi yoyote Afrika Mashariki. Hii peke yake inafanya Ol Pejeta kuwa lazima katika ratiba yoyote ya safari ya Kenya kwa wapenda wanyamapori wa kweli.
Faru nyeusi (Diceros bicornis) walipungua kutoka 65,000 mwaka 1970 hadi chini ya 2,500 mwaka 1995 kwa sababu ya ujangili wa pembe kwa madawa ya jadi ya Asia. Juhudi za uhifadhi zimesaidia idadi kuongezeka hadi karibu 6,500 leo duniani, lakini bado wako katika orodha ya wanyama walio hatarini.
Katika Ol Pejeta, faru wanafuatiliwa saa 24 na walinzi walioelimishwa. GPS trackers zimefungwa kwa baadhi yao. Tahadhari hizi zimefanya Ol Pejeta kuwa na rekodi nzuri sana ya ulinzi dhidi ya ujangili katika miaka mingi.
Najin na Fatu - Hadithi ya Faru wa Kaskazini Mweupe
Hadithi inayovutia zaidi Ol Pejeta ni ile ya faru wawili wa mwisho wa kaskazini mweupe (Northern White Rhinoceros - Ceratotherium simum cottoni) duniani.
Sudan - dume wa mwisho wa kaskazini mweupe - alizaliwa mwaka 1973 katika nchi ya sasa ya Sudan Kusini. Aliishi miaka mingi katika Mbuga ya Dvůr Králové, Czech Republic, kabla ya kuhamishwa Ol Pejeta mwaka 2009 pamoja na wake zake wawili. Sudan alifariki kwa ugonjwa Machi 19, 2018 akiwa na umri wa miaka 45 - dume pekee wa aina yake uliosalia duniani.
Wanaosalia ni Najin (mama) na Fatu (binti yake), wote wawili wa kike. Wanaishi katika eneo maalum la hekta 700 ndani ya Ol Pejeta, wakilindwa na walinzi wanne wa silaha mchana na usiku, kila wakati, bila kupumzika.
Wanasayansi kutoka Biorescue Consortium wanafanya kazi ya muda mrefu ya IVF (in vitro fertilization) kutumia mayai ya Najin na Fatu pamoja na manii ya kuhifadhiwa ya madume wa kaskazini mweupe waliofariki. Mwaka 2023, wanasayansi walifanikiwa kuunda embryo 30 za aina hii - matumaini makubwa ya kuanzisha tena spishi hii. Embryo hizi zingehitaji kuzalishwa na mama mbadala wa kusini mweupe.
Watalii wanaweza kutembelea eneo la Najin na Fatu kwa ada maalum ya USD 30 zaidi ya ada ya kawaida. Hii inajumuisha mwelekeo mfupi kutoka kwa mlinzi mwenye ujuzi kuhusu juhudi za uhifadhi.
Hifadhi ya Sokwe - Tofauti Kabisa
Jambo la kipekee katika Ol Pejeta ni hifadhi ya sokwe (chimpanzees). Hii ni hifadhi pekee ya sokwe Afrika Mashariki. Sokwe hawajatoka Kenya - waliletwa kutoka Afrika Magharibi (Congo, Cameroon, Senegal) wakiwa wameokoka kutoka biashara haramu ya wanyama.
Hifadhi ina sekwenzi 39 ya sokwe wanaoishi katika mazingira ya nusu-pori. Watalii wanaweza kuwaona kupitia mfumo maalum wa nyavu na mwongozo. Ada ya kutembelea hifadhi ya sokwe ni USD 60 kwa mtu, pamoja na ada ya kuingia ya kawaida.
Kuona sokwe kunapanga vizuri sana na safari ya Ol Pejeta - asubuhi unaweza kufanya game drive kwa faru na wanyama wengine, mchana ukatembelee sokwe, jioni game drive tena.
Wanyama Wengine wa Ol Pejeta
Ol Pejeta si hifadhi ya faru tu - ina utajiri wa wanyama mwingi:
- Simba - makundi kadhaa yanayofanya uwindaji wa kawaida
- Chui - wanaonekana mara kwa mara usiku
- Tembo - makundi yanayotoka msitu wa Mt. Kenya yanaweza kuonekana
- Twiga wa Rothschild - aina adimu ya twiga
- Swala la Jackson - spishi adimu inayopatikana kaskazini mwa Kenya
- Mbuni wa Somali (Somali ostrich) - aina inayoonekana kaskazini tu
- Ndege - spishi zaidi ya 300 zimeandikwa
Makazi na Bei
Sweetwaters Tented Camp ni chaguo kuu ndani ya Ol Pejeta, kinachomilikiwa na &Beyond. Thamani inaanzia USD 350 kwa usiku kwa mtu (full board) katika msimu wa chini, ikifikia USD 550 kilele cha msimu. Hema za kifahari zina bafu na veranda yenye mtazamo wa bonde lenye maji linalovutia wanyama usiku.
Ol Pejeta Bush Camp ni chaguo la gharama nafuu zaidi ndani ya hifadhi, kuanzia USD 180 kwa usiku. Pia kuna kambi za watalii za kujipanga ambazo zinagharimu takriban USD 40-60 kwa usiku.
Jinsi ya Kufika
Ol Pejeta iko kilomita 15 kusini mwa Nanyuki, mji ulio umbali wa kilomita 196 kaskazini mwa Nairobi kwa barabara. Safari kwa gari inachukua saa 3 kupitia Thika Road na Nyeri.
Njia ya haraka ni ndege ndogo kutoka Wilson Airport, Nairobi hadi Nanyuki - safari ya saa moja, kuanzia USD 120 kwa njia moja kwa mtu. Safari Airlink, Safarilink na AirKenya zinatoa huduma hii kila siku.
Ol Pejeta inaweza pia kuunganishwa na ziara ya Mlima Kenya (kilomita 45) au Samburu National Reserve kaskazini (saa 2 kwa gari) katika safari moja ya wiki moja au zaidi.